O referendum konstytucyjnym. Dlaczego potrzebujemy nowej ustawy zasadniczej?

Przedstawiam swój głos w sprawie zmiany konstytucji i w sprawie referendum konstytucyjnego. Nie będą to żadne prawdy objawione prawnika-konstytucjonalisty tylko zdanie przedsiębiorcy, osoby myślącej zdroworozsądkowo... Więcej »

Wojna przeciw bogactwu

Jedną z mało zbadanych tajemnic historii jest wrogość społeczeństwa do swych największych dobroczyńców, do producentów bogactwa. Na każdym kontynencie i w każdej epoce ludzie, którzy górowali nad innymi... Więcej »

Jak długą żyją imperia i dlaczego upadają

O historii mówi się często, że jest nauczycielką życia. Ale jest również powiedzenie, że historia uczy, że jeszcze nikogo niczego nie nauczyła. Zapewne tej drugiej maksymy trzymają się ci wszyscy, którzy... Więcej »

Jednostka a społeczeństwo

Niedawno temu pewien mój przyjaciel, który z natury jest filozofem, podzielił się ze mną swoją refleksją: "Historia Stanów to historia walki między jednostką a całym społeczeństwem". Kilka dni... Więcej »

Jak pokonać marksizm?

Dobra zmiana dla Polski powinna przede wszystkim oznaczać całkowite wyrugowanie z mentalności naszego narodu wciąż obfitych złogów marksizmu. Więcej »

Jednym z największych błędów jest sądzenie programów politycznych i rządowych na podstawie ich zamiarów, a nie rezultatów
Milton Friedman

Dekalog manifestem wolności. Pokaz filmu „Lewiatan" w Akademii Koźmińskiego

29 października 2014 roku w Akademii Koźmińskiego odbył się pokaz filmu „Lewiatan”, zorganizowany przez Polsko-Amerykańską Fundację Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego PAFERE. Film został nakręcony przez Fundację Republikańską na zlecenie PAFERE. Po pokazie nastąpiła dyskusja z udziałem ekspertów CAS i fundacji PAFERE.


„Lewiatan” mówi o szkodliwej roli państwa opiekuńczego, które w XX wieku odsunęło świat zachodni od jego chrześcijańskich korzeni i wartości, odbierając wolność w imię złudnego poczucia bezpieczeństwa. Jedynym wyjściem jest powrót do moralności Dekalogu. Wartości chrześcijańskie, wbrew niektórym opiniom, nie są bowiem wcale sprzeczne z wolnym rynkiem. Na poparcie tej tezy przytoczone są wypowiedzi licznych ekspertów, znanych publicystów i naukowców.

Tytułowy Lewiatan to legendarny potwór, o którym czytamy w Biblii. „Lewiatan”, o czym przypomina Michał Krupa, ekspert ds. amerykańskich z Fundacji Republikańskiej, to także słynny traktat filozoficzny Thomasa Hobbesa z 1651 roku. W dziele tym państwo przedstawiono jako absolutnego suwerena, obejmującego wszystkie dziedziny życia społecznego. Tak rozumiana władza pozbawiona jest kontroli i mechanizmów samoograniczania, i z czasem zagarnia kolejne sfery wolności.

Prof. Alejandro Chafuen, ekonomista, prezes Atlas Economic Research Foundation, podkreśla, że ekonomia odpowiada jedynie na pytania o zależność pomiędzy działaniami na polu gospodarki a ich skutkami ekonomicznymi. Aby móc wartościować takie działania i wybierać te właściwe, niezbędna jest etyka. Polityka zatem musi być moralna.


Paweł Budrewicz - prezes Fundacji PAFERE

Źródłem moralności, jak przypomina prof. Michał Wojciechowski, teolog, przewodniczący Rady Programowej Fundacji PAFERE, jest Biblia, a Dekalog reguluje również zachowanie publiczne. Dla życia gospodarczego najważniejsze znaczenie ma przykazanie „Nie kradnij”. Kradzież rozumiana jest przy tym jako wszelki zabór mienia. Takiego zaboru dokonuje państwo. Złudne jest bowiem przekonanie, że rząd daje coś obywatelom. Państwo samo z siebie niczego nie wytwarza, może co najwyżej zabierać i część z tego rozdawać. Stanisław Michalkiewicz, publicysta, wykładowca akademicki, zauważa, że za takie same działania, jakie podejmuje państwo, osoby prywatne byłyby karane.

Właściwe rozwiązania ustrojowe podpowiada nam Dekalog. Pisarz i publicysta Rafał Ziemkiewicz twierdzi, że Dekalog zakazuje nie tylko kradzieży, ale i nawet pożądania cudzej własności, a socjalizm jako forma ustrojowa jest niezgodny z dziesiątym przykazaniem. Państwo przywłaszcza sobie bowiem kolejne obowiązki tradycyjnie przynależne do rodziny i kościoła, takie jak opieka nad osobami starszymi czy niedołężnymi, zapewnianie opieki medycznej czy edukacji. Państwo opiekuńcze nie może być jednak państwem wolnym. Twórcy państwa opiekuńczego odrzucają międzyludzką solidarność i miłosierdzie na rzecz państwowego przymusu, co tworzy podwaliny totalitaryzmu. Niszczenie więzi rodzinnych i zastępowanie ich państwowymi świadczeniami socjalnymi doprowadziło do obecnego kryzysu wartości i utraty celu przez społeczeństwa państw rozwiniętych. Postawa miłości bliźniego została zastąpiona postawą roszczeniową. Niestety w katolickiej Polsce ludzie często nie rozumieją tych zależności i opowiadają się za socjalistycznym państwem opiekuńczym.

Tomasz Sommer - "Najwyższy Czas!", Ireneusz Jabłoński - CAS

Jan Michał Małek, założyciel i prezes honorowy fundacji PAFERE, przypomina, że sam proces redystrybucji dóbr jest niewydajny i służy przede wszystkim aparatowi urzędniczemu. Stałe poszerzanie zakresu świadczeń społecznych powoduje zerwanie z racjonalną polityką monetarną i pogrążanie społeczeństw w długu. Ta forma kradzieży jest głównym powodem kryzysów ekonomicznych, przed którymi może się uchronić tylko gospodarka zdrowa moralnie.

Ukryte zadłużenie i redukowanie go inflacją także stanowi grabież dokonywaną na społeczeństwie. Według prof. Michała Wojciechowskiego inflacja wywołana przez zadłużenie jest kolejnym mechanizmem ściągania z obywateli pieniędzy, których wartość jest większa, kiedy obywatele mają zobowiązania wobec państwa, a zmniejsza się, gdy to państwo realizuje zobowiązania wobec obywateli. Prof. Alejandro Chafuen dodaje, że emisja przez rząd nadmiarowych pieniędzy, choć pozornie wzbogaca społeczeństwo, w istocie jest formą grabieży, gdyż pieniądze obywateli stają się coraz mniej warte, a państwo zdobywa kontrolę nad coraz większą ilością waluty. Inflacja to zatem kradzież ukryta.

Jeżeli porównać sytuację Polski i innych państw, Polska bliższa jest republikańskiej tradycji amerykańskiej niż tradycji europejskiej. Bartłomiej Radziejewski, redaktor naczelny kwartalnika „Rzeczy Wspólne”, upatruje alternatywy dla „Lewiatana” w polskiej tradycji I Rzeczpospolitej, kiedy to Polska była najbardziej wolnościowym krajem w Europie, oraz w polskiej szkole prawa narodów, jedynej spójnej moralnie tradycji cywilizacji zachodniej. Jak przypomina z kolei Paweł Dobrowolski, ekonomista, prezes Forum Obywatelskiego Rozwoju, państwa zachodnie zawdzięczają swój dobrobyt rozwiązaniom sprzed stu lat, a nie obecnie panującym w nich ustrojom i zasadom moralnym. Państwa rozwinięte sprawiają tylko wrażenie dobrobytu, ale tak naprawdę pogrążone są w długach, obciążających przyszłe pokolenia.

Po pokazie filmu nastąpiła dyskusja z udziałem publiczności. Ireneusz Jabłoński z CAS podkreślił, że procesy ekonomiczne i demograficzne są nieuchronne. Państwa opiekuńcze skazane są na porażkę, ponieważ pochłaniają coraz większą część gospodarki, przez co nie są w stanie się utrzymać i czeka je bankructwo. Polski system ubezpieczeń społecznych musi zbankrutować między rokiem 2022 a 2024.

Jak zauważył Paweł Budrewicz, prezes fundacji PAFERE, agonię systemu opieki społecznej może wydłużyć napływ imigrantów z krajów rozwijających się, trudno jednak wyobrazić sobie, by chcieli oni utrzymywać obce im kulturowo, starzejące się społeczeństwo. Demokracje zachodnie mogą przetrwać nieco dłużej od bloku wschodniego dzięki majątkowi nagromadzonemu w poprzednich dekadach.


Paweł Budrewicz i Rafał Maria Popowski, prezes Fundacji Centrum Wielodzietności

Budrewicz stwierdził również, że państwo nie powinno zajmować się dystrybucją przychodów z wydobycia surowców czy prowadzenia wojen, gdyż surowce naturalne powinny być prywatną własnością, a moralne państwo powinno unikać prowadzenia wojny. Każda forma państwowej redystrybucji jest szkodliwa, gdyż o alokacji dóbr nie decydują osoby najbardziej zainteresowane, tylko umieszczony centralnie urzędnik. Za wyjątkiem zapewniania bezpieczeństwa, systemu prawnego i infrastruktury, państwo nie jest obywatelom do niczego potrzebne. Większość działań, w których ów „Lewiatan” rzekomo chroni obywatela, jest ułudą, mającą usprawiedliwiać sprawowanie przez niego kontroli nad kolejnymi dziedzinami życia. Potrzebni są lekarze, nauczyciele, etycy, a nie ministerstwa zdrowia czy edukacji.

Prelegenci mieli różne opinie na temat tego, czy wolność jest wartością uniwersalną, czy przynależną do kultury chrześcijańskiej, ale byli zgodni, że współczesny model republiki i gospodarki wolnorynkowej wywodzi się wprost z tradycji antyku i chrześcijaństwa i że obecnie jedyną drogą ucieczki przed „Lewiatanem” jest powrót do tych korzeni.

Krzysztof Kopyś

„Lewiatan”
Scenariusz: Krzysztof Bosak, Piotr Trudnowski
Reżyseria: Krzysztof Bosak, Piotr Grabowski
Fundacja Republikańska dla PAFERE, 2012
Data dodania: 2014-11-20 14:10:00
Artykul przeczytano 2200 razy
 
Artykuł skomentowano 0 razy
Dodaj komentarz
Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu.
Operator serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.