Pafere

W rzeczy samej, zadedykowałem biografię Margaret Thatcher. Portret Żelaznej Damy mojego autorstwa „tym, którzy wierzyli w wolny rynek i własność prywatną w systemie prawnym przed 1975 r. Nie ma nas wiele i wiemy, kim jesteśmy”.

W 1972 r. gdziekolwiek nie było nas wiele, tych, którzy bronili monetaryzmu, prywatyzacji, kontraktowania, trzymania Wspólnoty Europejskiej na długość ręki, redukowania wydatków i podatków, wprowadzania porządku prawnego w działalność związków zawodowych i tak dalej.

Struktura filmu jest bardzo prosta. Meryl Streep, powiedzmy, 60-letnia, gra Damę T. w wieku 86 lat w chwili obecnej, od 8 lat wdowę, która wciąż rozmawia ze swoim mężem i odmawia spakowania jego rzeczy i sprzętu do gry w golfa i przekazania ich na cele dobroczynne.

Myślę, że około połowy filmu przedstawia Damę T. jako opisaną powyżej starszą panią ze znaczącymi problemami z pamięcią. Ponad połowa zaś jest serią retrospekcji do młodej Margaret w wieku, powiedzmy, od 16 do 33, wspaniale graną przez Alexandrę Roach i do Margaret o uznanej pozycji w wieku 45 do 65 lat, ponownie znakomicie zagraną, tym razem przez Streep. Większość obsady jest świetna. Carol, zagrana pedantycznie niemalże do przesady przez Olivię Colman oraz inne postaci – Nott, Prior, Heseltine nie potrzebują żadnego wprowadzenia – po prostu wiesz, kim są. Nie sprawdziłem tego, ale czuję, że nawet ich krawaty odpowiadają rzeczywistym.

Niestety, Jim Broadbent nie wygląda korzystnie jako Denis, tym bardziej, że  wygląda na 15 cm wyższego od niego i ponad 30 kilogramów cięższego. Młody Denis grany przez Harry’ego Lloyda wypada znacznie lepiej.

"Żelazna Dama" musi zdobyć kolejnego Oscara dla Streep do kolekcji z Golden Globe Award. Jej gra przewyższyła wszystko, co dotychczas widziałem. To niesamowite, jak staje się Damą T.

Kilka słów o szczegółach: jest mnóstwo błędów i wątpię, by biograf John Campbell (wymieniony jako konsultant) miał duży wkład w film.

Jest pewna scena z wczesnego 1974 r., kiedy Margaret Thatcher wciąż jest sekretarzem edukacji ze stertami śmieci walającymi się po całym Westminsterze. Z pewnością była to tzw. Zima Niezadowolenia (Winter of Discontent, okres strajków przełomu lat 1978-1979 w Wielkiej Brytanii – przyp. tłum.), we wczesnym 1979 r.

W scenie za sceną główna bohaterka siedzi, podczas, gdy wszyscy naokoło stoją. Nonsens! Siedzieć, kiedy inni stoją jest grzechem w credo Thatcher. Słyszałem, gdy w wieku 83 lat mówiła: „Gdy wszyscy inni stoją, na pewno nie będę siedzieć”. Brak w filmie moralnego kręgosłupa w jej postępowaniu w tej kwestii.

Personel zwraca się do niej „Margaret” albo „Lady Thatcher” lub nawet używa obu tych form, a w rzeczywistości wszyscy nazywali ją nieformalnie „Damą T.”

Złe jest również jedzenie, które serwuje podczas obiadu. Podałaby raczej vichysoisse (rodzaj zupy – przyp. tłum.), grilowaną solę bez ości i lody waniliowe z gorącą polewą czekoladową.

Scena otwierająca to farsa. Dama T. wymyka się swej ochronie, by udać się do sklepu na rogu i kupić mleko. Śmiechu warte. Co więcej, w żadnym wypadku nie ma sklepów na rogu tam, gdzie mieszka.

Był czas, gdy nie potrafiłem (po jednym obejrzeniu) dociec, czy scenarzyści popełnili błąd, czy próbowali przedstawić zakłopotanie Margaret Thatcher.

Weźmy Marka. Jego żoną była Diane i szereg lat wcześniej żyli w Południowej Afryce. Mark przyznał się do winy, a żona z dziećmi wyjechała do USA, gdzie nie mógł się pojawić. Pomimo to są w filmie odniesienia do Sarah (tak myślę) w RPA z Markiem i dziećmi. Może zbyt wiele wiem, może jestem za wolny albo scenariusz jest zły. Nie mam pojęcia.

Ciągłe poruszanie się wstecz i wprzód pomiędzy 86-letnią Damą T. i, powiedzmy, wiekiem 45-65 lat, w swoim najlepszym okresie może być przygnębiające i jest, szczerze mówiąc, przesadą. Poza tym, dzięki archiwalnym materiałom telewizyjnym udało się utrzymać budżet filmu na niskim poziomie, co dodaje realizmu i na szczęście przesadzone nie jest.

Jednakże sceny problemów z pamięcią Damy T. zostały uratowane przez pojawiające się przebłyski świadomości, kiedy ukazuje się Margaret w swej nalepszej formie. Gdy Carol zmusza Margaret do pójścia na badanie okresowe miesiąc wcześniej, wielka dama jest mocno zła. Gdy kończy wizytę u lekarza, wyraźnie kłamiąc na temat swego zdrowia psychicznego, dzwoni jego telefon. Lekarz go ignoruje. Przy trzecim dzwonku sugeruje ona, by odebrał, ponieważ ktoś może właśnie potrzebować jego pomocy. Klasyczna Thatcher. Ktokolwiek stworzył tę scenę, wiedział co robi! To był jeden z wielu momentów, gdzie publiczność w moim Naples na Florydzie śmiała się jak jeden mąż z 86-latką, lecz jej śmiech był najgłośniejszy.

To, co zostało napisane powyżej, pozostawia nas z dwoma pytaniami: czy film powinien powstać za życia Damy T. oraz jak wpłynął on na jej reputację? Pierwsze pytanie jest trudne. Argumentem przeciwko niemu jest to, że jeśli ma ona Alzheimera, nie może się bronić; jeśli nie, jest ono kłamstwem. Dysponując tym, co Carol powiedziała o Mamie oraz tym, że operacja Damy T. zakończyła się zeszłego lata wiemy, bez ujawniania żanych doświadczeń osobistych, jaka jest sytuacja. Raczej nie zgodziłbym się w tej kwestii z Timem Bellsem i Davidem Cameronsem.

Gdy raz znajdziejsz się w życiu publicznym, zmieniają się zasady. Dosłownie prawo do tego, co możesz powiedzieć i co może być powiedziane o Tobie zmienia się po objęciu stanowiska publicznego nawet dla jakiegoś lokalnego radnego, nie mówiąc już o członku parlamentu, który sprawował tę funkcję przez jedenaście lat i pół roku. Poświęciła się temu, a gdy raz to zrobisz, gra przybiera inny obrót. Z tą refleksją nie mam żadnych problemów.

Zatem co z reputacją Damy T.?

Jest pięć możliwości:

1. Hollywood całkowicie ją zniszczy.

2. Hollywood mocno w nią uderzy.

3. Hollywood pozostanie neutralny.

4. Hollywood da jej dobrą reklamę.

5. Hollywood beatyfikuje ją.

Pragnę z przyjemnością poinformować, że odpowiedzią jest numer 4., ponieważ jestem pewien, że film ten poprawi jej reputację i nauczy młode pokolenie, jak fantastycznym jest człowiekiem.

John Blundell

Artykuł ukazał się 18 stycznia na stronie Institute of Economic Affairs.

Tłumaczył: Tomasz Tokarski

PAFERE organizacją pożytku publicznego! Wesprzyj Fundację 1 procentem!