Pafere

Książka Gareta Garetta pt. Istota amerykańskiego sukcesu (The American Omen) to niezwykle interesujące studium, łączące zagadnienia spotykane w różnych podręcznikach dotyczących wzrostu gospodarczego, zarządzania, podziału dochodów, przedsiębiorczości, czy społecznej odpowiedzialności biznesu. Autor zdecydował się także na podjęcie tematów zgoła filozoficznych, związanych z celami ludzkich działań oraz miejscem nauki w życiu człowieka.

Rozważania są poprzedzone rysem biograficznym Gareta Garreta, autorstwa Jeffreya Tuckera. To, co najbardziej zaskakuje, to fakt, jak mało znany w obecnych czasach jest ten dziennikarz i pisarz. Pomimo braku formalnego wykształcenia ekonomicznego, jest on autorem wielu dzieł związanych z funkcjonowaniem gospodarki, w których wysuwa wiele przełomowych tez (głównie o gospodarce Stanów Zjednoczonych i Europy), spopularyzowanych dopiero kilkadziesiąt lat później.

Książka ukazała się w Stanach Zjednoczonych w roku 1928. Po lekturze kolejnych rozdziałów uwidacznia się jednak jej ponadczasowy charakter. Z łatwością znajdujemy analogie do współczesnych wydarzeń. Autor odnosi się do gospodarki amerykańskiej, nie stroniąc od porównań z Europą. Dzisiaj te dwie gospodarki przeżywają wyraźny kryzys. W czasie lektury dochodzimy do przekonania, że gdyby poglądy Garetta zyskały na większej popularności, nie martwilibyśmy się stagnacją gospodarczą.

Pierwsze rozdziały (Obraz epoki, Bunt umysłu, Spór, Klucz do wrót dobrobytu) moglibyśmy, używając żargonu ekonomicznego, nazwać teorią wzrostu gospodarczego. Co jest kluczem dobrobytu? Człowiek. Jego pomysły oraz jego postawa życiowa nazywana przedsiębiorczością. Garett doskonale uwidacznia różnice pomiędzy dwiema filozofiami życia: skostniałą, europejską a otwartą, amerykańską. Czy w dalszym ciągu te różnice występują? Dzięki refleksjom nad Unią Europejską, do których inspiruje nas lektura, dochodzimy do wniosku, że działania narzucane odgórnie (określane przez takie strategie, jak Europa 2020) opierają się na innych teoriach. To nie przedsiębiorcom (jak sugeruje rozsądek i ekonomia), ale władzy państwowej przypisuje się główną rolę w generowaniu postępu i wzrostu dobrobytu.

Kolejny rozdział (Podział) z pewnością zmusi do przemyśleń wszystkich przedsiębiorców i pracowników. Traktuje on bowiem o podziale dochodu. Kwestia dystrybucji dochodów, szczególnie w obszarze płac pracowników, była, i zapewne długo jeszcze będzie, jednym z czołowych przedmiotów dyskusji społecznej (najczęściej wspomaganych pytaniem: jaki podział jest sprawiedliwy?). Autor przekonuje czytelnika do prawa proporcji.

Koncepcja społecznej odpowiedzialności biznesu wydaje się niektórym osobom absolutnym novum. Rozdział Nowe znaczenie biznesu wskazuje, dlaczego naturalnym procesem w trakcie rozwoju biznesu jest dbałość o nie tylko wąsko rozumiany zysk księgowy, ale także o znalezienie odpowiedniego miejsca w strukturze społeczeństwa. Dodatkowo, z pewnością zaciekawi czytelnika zarys ewolucji profesji biznesmena. Tło historyczne przynajmniej po części wyjaśnia, dlaczego w dzisiejszych czasach termin ten wywołuje wiele negatywnych skojarzeń.

Dwa ostatnie rozdziały (Jutro, Maszyny i ludzie) zawierają wątki filozoficzne. Traktują o przyszłości, o celu ludzkich działań oraz (co zrozumiałe dla czasów gwałtownego uprzemysłowienia) o roli nauki (postępu technicznego). Szalenie intrygujące dla czytelnika okaże się zestawienie obecnego świata z rozważaniami Garreta.

Komu polecić lekturę? Tak naprawdę każdemu, kto jest zainteresowany źródłami sukcesu gospodarczego i próbuje analizować otaczające go wydarzenia. Do przeczytania tego zbioru zachęca nie tylko poruszana tematyka, ale również błyskotliwy sposób przekazywania myśli przez Garreta, który został znakomicie oddany przez tłumacza.

Dariusz Woźniak

Autor recenzji jest członkiem Klubu Austriackiej Szkoły Ekonomii w Nowym Sączu, wykładowcą Wyższej Szkoły Biznesu — National-Louis University